گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده
این پژوهش به بررسی اثرات گردشگری روستایی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی پرداخت و هدف آن شناسایی روندها و تغییرات در کاربری اراضی تحت تأثیر گردشگری روستایی بود. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری دادهها توصیفی است. این تحقیق با رویکرد علمسنجی انجام شده و جامعه آماری آن شامل مطالعات مرتبط با تأثیر گردشگری روستایی بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی است که در پایگاه اسکوپوس در بازه زمانی 2000-2025 نمایه شدهاند. برای جستجوی مقالات مرتبط، کلمات کلیدی شامل “گردشگری روستایی”، “تغییر کاربری اراضی”، “تغییر پوشش زمین” و “اراضی کشاورزی” در پایگاه اسکوپوس مورد استفاده قرار گرفتند که در نهایت 527 مقاله به عنوان جامعه آماری انتخاب شد. به منظور ترسیم شبکه موضوعی مطالعات انجامشده، از نرمافزار VOSviewer بهرهگیری گردید و همچنین از آزمون همبستگی برای تحلیل دادهها استفاده شد. نتایج نشاندهنده یک همبستگی مثبت و معنادار (679/0) بین توسعه گردشگری روستایی و تغییر کاربری اراضی بوده است. همچنین، خوشههای اصلی موضوعی شامل “توسعه گردشگری”، “تغییر کاربری اراضی”، “پایداری و حفاظت از منابع طبیعی” و “چالشهای زیستمحیطی” شناسایی شدند. این خوشهها نمایانگر روابط پیچیده میان گردشگری و تغییر کاربری اراضی بوده و بر ضرورت تدوین سیاستهای مؤثر و استراتژیهای پایدار برای مدیریت این تغییرات تأکید دارند. یافتهها نشان میدهند که با افزایش توسعه گردشگری، تغییرات در کاربری اراضی نیز به طور قابل توجهی افزایش یافته و گردشگری میتواند تأثیرات مثبت و منفی بر منابع طبیعی و محیط زیست داشته باشد.