دوره 26، شماره 3 - ( 1401 )                   جلد 26 شماره 3 صفحات 22-1 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Jahanishakib F, Erfani M. Forecasting the status of the environment using SMIC and MORPHOL models in south Khorasan province. MJSP 2022; 26 (3) :1-22
URL: http://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-63478-fa.html
جهانی شکیب فاطمه، عرفانی ملیحه. آینده نگاری وضعیت محیط زیست استان خراسان جنوبی با استفاده از مدل‌های SMIC و MORPHOL. برنامه‌ریزی و آمایش فضا. 1401; 26 (3) :1-22

URL: http://hsmsp.modares.ac.ir/article-21-63478-fa.html


1- استادیار دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران ، jahanishakib@Birjand.ac.ir
2- استادیار دانشگاه زابل، زابل، ایران
چکیده:   (1382 مشاهده)
استان خراسان جنوبی تحت فشار فرایندهای صنعتی و شهرنشینی سریع دهه ‏های گذشته در معرض چالش‌های محیط‏ زیستی مختلف قرار گرفته است. ازاین‏رو هدف از انجام این پژوهش تدوین سناریوهای وضعیت آیندۀ محیط‏ زیست استان خراسان جنوبی با استفاده از مکتب فرانسوی سناریونویسی LIPSOR  و به‌کارگیری مدل‌های ماتریس اثرات ساده و متقابل و تحلیل ریخت ‏شناسی به ‏صورت سیستماتیک است تا به جهت‌گیری‌های مدیریت محیط‏ زیست کمک کند. ابتدا پیش‌ران‏های کلیدی به ‏عنوان عوامل اصلی شکل‏ دهندۀ آینده معرفی شدند. برای تبیین سناریوهای اولیۀ وضعیت آیندۀ محیط‏ زیست استان از مدل SMIC PROB-EXPERT استفاده شد. در تحلیل کمّی ماتریس‏های مستقل و شرطی موجود در این مدل، از نظرات پانل پانزده نفرۀ متخصصان و کارشناسان حوزۀ محیط‏ زیست از طریق پرسش‌نامۀ تخصصی استفاده شد. سپس مجموعه‌ای از سناریوها شامل محتمل‌ترین سناریوها به‏ کمک مدل MORPHOL شناسایی شدند. نتایج حاصل از بررسی پنج پیش‌ران اصلی در مدل SMIC، موجب استخراج ده سناریوی اولیه شد. سپس تحلیل ریخت‏ شناسی با مدل MORPHOL با سه دامنۀ سیاسی، نهادی ـ اجرایی و فرهنگی، 3125 سناریو ممکن و محتمل تولید کرد که هریک، احتمال وقوع پیش‌ران‏های D5/D6/D1/D33/D29 را به ‏ترتیب نشان می‏دهد. درنهایت تحلیل پنجاه سناریوی محتمل نشان داد سناریوی 11111 به ‏عنوان محتمل‏ ترین سناریو (41/276 درصد)، و سناریوهای 11112، 11113 و 21111 به‏ترتیب با احتمال 28/184، 85/122 و 17/115 هستند که پنج پیش‌ران‏ متشکل آن، عمدتاً حاکی از احتمال وقوع کم (1) تا متوسط (2 و 3) در سناریوها بودند. به‌طور کل وضعیت آیندۀ محیط‏ زیست استان خراسان جنوبی در وضعیت ربع سوم موسوم به بی‏ تدبیری در محیط‏ زیست است. برای تغییر آینده و حرکت به ‏سمت آیندۀ بهتر، توجه به هریک از پیش‌ران‏های تأثیرگذار راهگشا خواهد بود و می‏تواند به ‏سمت یک ربع از چارچوب، حداقل دارای یک محور شکوفایی سوق داده شود که با توجه به احتمال وقوع بالاتر پیش‌ران نهادی ـ اجرایی، تغییر مسیر به ربع‏ چهارم ممکن خواهد بود. از‌این‌رو تمرکز بیشتر بر این پیش‌ران جهت بهبود وضعیت محیط‏ زیست استان خراسان جنوبی پیشنهاد می‌شود.
متن کامل [PDF 1367 kb]   (1331 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشی اصیل | موضوع مقاله: مدلها، تکنیک ها و روش های برنامه ریزی
دریافت: 1401/5/20 | پذیرش: 1401/6/22 | انتشار: 1401/8/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.