ارزیابی همگنی اقتصادی و زیرساختی مناطق نه‌گانه آمایش سرزمین ایران با استفاده از تحلیل خوشه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا- دانشگاه ارومیه- ارومیه- ایران
2 دانشیار دانشگاه ارومیه
چکیده
همگنی فضایی در این حوزه به معنای آن است که ویژگی‌های مورد مطالعه در تمام نقاط یک منطقه آمایش شده، رفتار یا توزیع مشابهی داشته باشند و تفاوت‌های درون‌منطقه‌ای نسبت به تفاوت‌های بین‌منطقه‌ای به حداقل برسد. عدم رعایت این اصل می‌تواند منجر به خطای تجمع آماری شود که دقت پیش‌بینی‌ها و تفسیر الگوهای فضایی را به شدت کاهش می‌دهد. هدف از این پژوهش، ارزیابی همگنی فضایی مناطق نه گانه آمایش سرزمین بر اساس شاخصهای مختلف اقتصادی و زیرساختی است. تحقیق حاضر از نظر روش، توصیفی-تحلیلی و تطبیقی است. روش گردآوری اطلاعات به‌صورت اسنادی و کتابخانه‌ای (داده‌های رسمی مرکز آمار ملی در سال‌های 1401و گزارش‌های سالانه اقتصادی استان‌ها) است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش‌های آماری و مدل تحلیل خوشه ای در محیط SPSS استفاده گردیده است. نتایج نشان داد که رابطه میان منطقه آمایشی و خوشه‌های توسعه‌ای همواره همگام نیست. در حالی که در برخی مناطق (مانند منطقه ۲ و ۳) یک همگونی و انسجام ساختاری بالا مشاهده شد، در سایر مناطق (به‌ویژه مناطق ۴، ۶، ۷ و ۹) ناهمگونی فضایی نسبی وجود دارد؛ به گونه‌ای که استان‌های همسایه در یک منطقه آمایشی، از نظر سطح توسعه و ویژگی‌های اقتصادی در خوشه‌های کاملاً متفاوتی قرار گرفته‌اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات