ارزیابی میزان تاب‌آوری شهروندان در برابر بحران‌های طبیعی با تأکید بر مؤلفه‌های زیست‌محیطی (نمونه موردی: محله‌های منطقه 7 تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
هدف اصلی پژوهش ارزیابی میزان تاب‌آوری شهروندان در برابر بحران‌های طبیعی با تاکید بر مؤلفه‌های زیست‌محیطی در محله‌های منطقه 7 تهران می‌باشد. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و دارای ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد. جمع‌آوری اطلاعات به شیوه‌ کتابخانه‌ای‌ و میدانی صورت گرفته است. تجزیه و تحلیل داده‌های گردآوری شده به صورت کمی و با استفاده از نرم‌افزارهای EXCEL، GIS و SPSS صورت گرفته است. روایی پرسشنامه‌ها از طریق روش صوری و توسط 10 نفر از نخبگان و پایایی پرسشنامه‌ها نیز از طریق آزمون آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفته است. برای بررسی وضعیت میانگین هر یک از محلات از آزمون تی تک نمونه‌ای، برای بررسی میزان تأثیرگذاری ابعاد در تاب آوری این محلات از آزمون رگرسیون خطی، برای رتبه‌بندی محلات منطقه 7 از مدل تصمیم‌گیری کوکوسو و به جهت خوشه‌بندی این محلات، از روش خوشه‌بندی K-Means Cluster استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشانگر این است که میانگین کلی تاب‌آوری منطقه ۷ (3.014) در وضعیت متوسط قرار دارد، اما این میانگین تفاوت‌های ساختاری عمیق میان محلات را پنهان می‌کند. نتایج مدل کوکوسو و خوشه‌بندی محلات، شکاف بزرگی را در توزیع تاب‌آوری نشان داد؛ به‌طوری که محله عباس‌آباد در خوشه‌ی تاب‌آور قرار گرفته، در حالی که محلات گرگان و نظام آباد در خوشه کم تاب‌آور قرار دارند. به‌طورکلی مدیریت شهری نباید با یک الگوی واحد با منطقه برخورد کند، بلکه ضرورت دارد با استفاده از نتایج این پژوهش، یک نقشه راه عدالت‌محور تدوین نماید که در آن اولویت تخصیص منابع، بازآفرینی کالبدی و افزایش زیرساخت‌های سبز، به سمت خوشه‌های آسیب‌پذیر هدایت شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات