تبیین پیامدهای الگوی حکمروایی منابع آب با تأکید بر پایداری سکونتگاه‌های روستایی در معرض مخاطره کم‌آبی (مورد مطالعه: مناطق روستایی پیرامون دریاچه پریشان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه تربیت مدرس
2 دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس
3 گروه مهندسی آب، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
هدف پژوهش حاضر، ارزیابی وضعیت پیامدهای محیط‌زیستی، اجتماعی و اقتصادی مرتبط با الگوی موجود حکمروایی منابع آب و بررسی تفاوت‌های فضایی این پیامدها در سکونتگاه‌های روستایی پیرامون دریاچه پریشان است. پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر روش کمّی و مبتنی بر داده‌های میدانی است. جامعه آماری شامل مردم محلی، مدیران محلی و کارشناسان مرتبط با منابع آب بود و در مجموع ۴۱۵ پرسشنامه تحلیل شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون t تک‌نمونه‌ای، تحلیل واریانس یک‌طرفه و شاخص انتخاب ارجح استفاده شد. نتایج نشان داد هر سه بعد محیط‌زیستی، اقتصادی و اجتماعی در وضعیتی پایین‌تر از حد متوسط نظری قرار دارند و بعد محیط‌زیستی نامطلوب‌ترین وضعیت را دارد. همچنین، تفاوت دیدگاه گروه‌ها فقط در بعد محیط‌زیستی معنادار بود و منشأ اصلی آن تفاوت میان مردم محلی و کارشناسان می‌باشد. نتایج شاخص انتخاب ارجح نشان داد که ارزش اقتصادی زمین، بهره‌وری اقتصادی آب، سطح سواد بهره‌برداران، بیکاری و مهاجرت سالانه از مهم‌ترین شاخص‌های متمایزکننده وضعیت روستاها هستند. رتبه‌بندی فضایی نیز ناهمگنی میان سکونتگاه‌ها را نشان داد. در مجموع، یافته‌ها بر ضرورت رویکردی یکپارچه، متناسب با تفاوت‌های فضایی و همراه با تقویت بهره‌وری، ظرفیت‌های انسانی و هماهنگی نهادی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات