عوامل مؤثر بر تحقق شهر دوستدار سالمند در زابل در دوران پساکرونا

بحران‌های محیطی، اجتماعی و بهداشتی در دهه‌های اخیر، به‌ویژه همه‌گیری ویروس کرونا، تأثیر قابل‌توجهی بر سالمندان داشته است. این قشر که در نیمه دوم زندگی قرار دارند، با چالش‌هایی چون انزوا، کاهش تعاملات اجتماعی و نیاز به مراقبت‌های ویژه مواجه‌اند. با وجود این، در مطالعات کیفیت زندگی شهری، نیازها و شرایط سالمندان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. مفهوم «شهر دوستدار سالمند» بر ایجاد محیط‌های فیزیکی و اجتماعی تأکید دارد که استقلال و مشارکت فعال سالمندان را حفظ کرده و زمینه زندگی سالم، ایمن و باکیفیت را فراهم می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی دیدگاه سالمندان شهر زابل درباره ویژگی‌های شهر دوستدار سالمند در دوران پساکرونا و با توجه به نرخ بالای مهاجرت‌فرستی انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی سالمندان ساکن زابل بود که نمونه‌ای 120 نفره به روش تصادفی انتخاب شد. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و تحلیل داده‌ها با آزمون‌های آماری شامل واریانس، رگرسیون خطی، تخمین‌گر OLS و مدل LPM انجام شد. یافته‌ها نشان داد مؤلفه‌های شهر دوستدار سالمند در چهار شاخص اصلی قابل تحلیل است: شکل‌گیری محیط دوستدار سالمند، دانش و مهارت‌های زندگی فعال و سالم، یکپارچه‌سازی خدمات و تقویت کارآفرینی سالمندان. شاخص محیط دوستدار سالمند بیشترین اهمیت را دارد و زیرشاخص‌های آن شامل شرایط محله‌ای، امنیت حمل‌ونقل عمومی، فضاهای سبز و فرهنگی و سطح اعتماد اجتماعی است. سایر شاخص‌ها با عوامل پاسخگویی ادارات محلی، تأمین منابع مالی و کیفیت هوا تقویت می‌شوند. بر این اساس، ارتقای وضعیت زابل به شهر دوستدار سالمند نیازمند سیاست‌های حمایتی و ایجاد محیط‌های توانمندساز برای بهبود کیفیت زندگی سالمندان در دوران پساکرونا است.