دانشگاه تربیت مدرس آمایش فضا و ژئوماتیک 1605-9689 29 2 2025 06 22 "Comparative Evaluation of Urban Happiness Indicators in Planned vs. Unplanned Neighborhoods: A Case Study of Minoodar and Obeid Zakaan in Qazvin, Iran" تحلیل تطبیقی مؤلفه‌های شهر شاد در محلات برنامه‌ریزی‌شده و برنامه‌ریزی‌نشده شهر قزوین (مطالعه موردی: محلات عبید زاکان و مینودر) 108 136 28074 FA سحر خلج دانشگاه بین المللی امام خمینی ملیحه باباخانی دانشگاه بین المللی امام خمینی 0000-0002-0585-7447 زینب عادلی استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران 0000-0002-1806-1739 فریبا ملکی دانشگاه علم و صنعت ایران Journal Article 2025 06 17 <span style="line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman', 'serif';">Recent advancements in urban policy formulation and human-centric design </span><span style="line-height: 107%; font-family: 'Times New Roman', 'serif';">methodologies have positioned "urban happiness" as a pivotal element of urban life quality. The current research endeavor sought to ascertain and undertake a comparative examination of the extent of realization of happy city constituents across two distinct urban environments within Qazvin city. This study is classified as applied in nature and employs a descriptive-analytical methodology grounded in a quantitative framework. Data were amassed utilizing a researcher-developed questionnaire consisting of 51 items derived from the theoretical corpus on the happy city, structured on a five-point Likert scale, from a sample of 766 residents residing in two neighborhoods: Minoodar (a modern, planned urban area) and Obeyd Zakani (an unplanned neighborhood). The analysis of data was executed using One-Sample t-test, Mann-Whitney U, and Friedman tests facilitated by SPSS software. The findings revealed that, in aggregate, the Obeyd Zakani neighborhood exhibits a more advantageous status compared to the Minoodar neighborhood, especially in parameters such as vitality and quality of life, social interactions, economic conditions, transportation and accessibility, health, and land-use diversity. For example, the vitality and quality of life index in the Obeyd Zakani neighborhood, with a mean rank of 560.06, was markedly superior to that of Minoodar (205.48). Conversely, the Minoodar neighborhood demonstrated relatively improved performance solely in certain indicators, such as safety and climatic comfort. The Mann-Whitney U test and the One-Sample t-test corroborated these distinctions independently. These variations underscore the significant impact of spatial and physical configurations on the realization of happy city indicators; specifically, modern urban fabrics, despite possessing adequate infrastructure, encounter difficulties in enhancing social quality of life, whereas older urban fabrics have achieved greater success in various social and human dimensions.</span> <span lang="AR-SA" style="line-height: 85%; font-family: 'B Lotus';">تحولات نوین درسیاست‌گذاری شهری و رویکردهای انسان‌محور در طراحی، «شادی در شهرها» را به‌عنوان یکی از ابعاد بنیادین کیفیت زندگی شهری مطرح کرده‌اند. پژوهش حاضر باهدف شناسایی و تحلیل تطبیقی میزان تحقق مؤلفه‌های شهرشاد در دو بافت شهری متفاوت در شهر قزوین انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از حیث روش، توصیفی‌ـ‌تحلیلی مبتنی بر رویکرد کمی است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته شامل </span><span lang="FA" style="line-height: 85%; font-family: 'B Lotus';">۵۱</span><span lang="AR-SA" style="line-height: 85%; font-family: 'B Lotus';"> گویه برگرفته از ادبیات نظری شهر شاد و در قالب طیف لیکرت پنج‌درجه‌ای، از میان </span><span lang="FA" style="line-height: 85%; font-family: 'B Lotus';">۷۶۶</span><span lang="AR-SA" style="line-height: 85%; font-family: 'B Lotus';"> نفر از ساکنان دو محله مینودر (بافت برنامه‌ریزی‌شده و مدرن) و عبیدزاکان (فاقد طراحی شهری مدون) جمع‌آوری شده است. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از آزمون‌های تی تک‌نمونه‌ای، من‌ویتنی و فریدمن در نرم‌افزار <span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span><span dir="LTR" style="line-height: 85%; font-family: 'Times New Roman', 'serif';">SPSS</span><span style="line-height: 85%; font-family: 'B Lotus';"> <span lang="AR-SA">انجام گرفت. نتایج نشان داد که محله عبیدزاکان در مجموع وضعیت مطلوب‌تری نسبت به محله مینودر، به‌ویژه در شاخص‌هایی همچون نشاط و کیفیت زندگی، تعاملات اجتماعی، وضعیت معیشتی، حمل‌ونقل و دسترسی، بهداشت و تنوع کاربری دارد. به‌گونه‌ای که، شاخص نشاط و کیفیت ‌زندگی در محله عبیدزاکان با میانگین رتبه 560.06، به‌مراتب بالاتر از مینودر 205.48 بوده است. در مقابل، محله مینودر تنها در برخی شاخص‌ها نظیر ایمنی و آسایش اقلیمی عملکرد نسبتاً بهتری داشته است</span></span><span dir="LTR" style="line-height: 85%; font-family: 'Times New Roman', 'serif';">.</span><span lang="AR-SA" style="line-height: 85%; font-family: 'B Lotus';"> آزمون من‌ویتنی و آزمون تی تک‌نمونه‌ای به‌طور مستقل این تفاوت‌ها را تأیید کرده‌اند. این تفاوت‌ها منعکس‌کننده نقش مؤثر ساختارهای فضایی و کالبدی در تحقق شاخص‌های شهرشاد است؛ به طوریکه بافت‌های مدرن، اگرچه از زیرساخت‌های مناسب برخوردارند، در ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی با چالش‌هایی مواجه‌اند، در حالیکه بافت‌های قدیم در برخی ابعاد اجتماعی و انسانی موفق‌تر عمل کرده‌اند. </span> https://hsmsp.modares.ac.ir/article_28074_8dda35ae49b8bce604b98729e2a5b424.pdf