دانشگاه تربیت مدرس آمایش فضا و ژئوماتیک 1605-9689 29 2 2025 06 22 Analysis of Paradigmatic Developments in Tourism Governance: A Comparative Study of 2000-2015 and 2016-2025 Periods تحلیل تحولات پارادایمی حکمروایی گردشگری: مطالعه تطبیقی دوره‌های 2000-2015 و 2016-2025 1 29 24075 FA ذبیح الله ترابی استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس مهدی پورطاهری استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس مرضیه علیپور دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 2025 09 16 <span>Tourism governance, recognized as a burgeoning paradigm within the realm of destination management, assumes a crucial role in tackling intricate challenges prevalent in the tourism sector. This research endeavors to delineate thorough conceptual, structural, and thematic advancements in tourism governance while concurrently pinpointing prospective research directions. A bibliometric methodology was utilized, scrutinizing 892 scholarly articles procured from the Scopus database spanning the years 2000 to 2025. The data were categorized into two distinct temporal intervals (2000-2015 and 2016-2025) and subsequently analyzed through the application of VOS viewer software. The examination unveiled a nine-fold escalation in the frequency of the tourism governance concept, alongside an expansion in thematic clusters from five to eight distinct clusters. Noteworthy governance types, including participatory, environmental, and multilevel governance, were discerned. The conceptual integration with contemporary challenges, notably over tourism and smart tourism, illustrates the field's responsiveness to emergent issues. Networks of international collaboration exhibited center-periphery dynamics primarily concentrated in five leading nations. The Journal of Sustainable Tourism emerged as the principal publication nexus, characterized by the highest centrality and connection density. The findings indicate a paradigmatic transformation of tourism governance from a dependent concept to an autonomous field, featuring sophisticated theoretical frameworks and varied typologies, which underscores the imperative of evolving from traditional hierarchical models to participatory, adaptive, and context-specific paradigms.</span><br><strong style="mso-ansi-font-weight: normal;"><span dir="RTL" lang="FA"> </span></strong> <span lang="AR-SA">حکمروایی گردشگری به‌عنوان پارادایمی نوظهور در مدیریت مقاصد، نقش محوری در پاسخگویی به چالش‌های پیچیده صنعت گردشگری ایفا می‌کند. این پژوهش با هدف ترسیم نقشه جامع تحولات مفهومی، ساختاری و موضوعی حکمروایی گردشگری و شناسایی مسیرهای آینده این حوزه پژوهشی انجام شده است. رویکرد کتابسنجی با تحلیل 892 مقاله علمی مستخرج از پایگاه اسکوپوس (2000-2025) به‌کار گرفته شد و داده‌ها به دو دوره زمانی 2000-2015 و 2016-2025 تقسیم و با استفاده از نرم‌افزار </span><span dir="LTR">VOSviewer</span><span lang="AR-SA"> تحلیل شده‌اند. تحلیل‌ها افزایش 9 برابری در فراوانی مفهوم حکمروایی گردشگری و گسترش خوشه‌های موضوعی از 5 به 8 خوشه را نشان می‌دهند. همچنین گونه‌های نوظهور حکمروایی شامل حکمروایی مشارکتی، محیط‌زیست و چندسطحی شناسایی شدند. ادغام مفهومی با چالش‌های معاصر، به‌ویژه بیش‌گردشگری و گردشگری هوشمند، بیانگر پاسخگویی این حوزه به مسائل نوپدید است. یافته‌ها نشان‌دهنده تکامل پارادایمی حکمروایی گردشگری از مفهومی وابسته به حوزه‌ای مستقل با چارچوب‌های نظری بالغ است.</span> https://hsmsp.modares.ac.ir/article_24075_285cf23026fb3ce911c2e4c15a0a48a7.pdf